ผู้นำกระบวนทัศน์ใหม่

Voices

เสียงจากผู้นำกระบวนทัศน์ใหม่

ประสบการณ์จริงจากผู้ร่วมเดินทาง

นึกถึงคำ อ.ประชา "ไว้ใจในกระบวนการและถึงทุกก้าว" อยู่ด้วยความรัก ความมั่นคง และฝึกวิถีแห่งการเรียนรู้ ความเข้าใจตนเอง ผู้คน สังคมอยู่เสมอ

"ถึงงานจะยาก หนทางอีกไกล ค่อยๆ ทำ ถึงทุกก้าว"

อ่านเพิ่มเติม →

ชุติมา เรืองแก้วมณี (ติ)

ชุมชนกรุณา / Peaceful Dead

ในช่วงแรกของการเดินทางที่สวนกระแสสังคม เราใช้ความรู้สึกในการเดินทาง จึงไม่สามารถอธิบายเป็นเหตุผลกับคนรอบตัวได้ กลายความสั่นไหวเป็นระยะเมื่อต้องถูกถามว่า กำลังทำอะไรอยู่ ?

"ความลังเลที่เคยมีจึงแปรเปลี่ยนเป็นความมั่นคง"

อ่านเพิ่มเติม →

ก่อเกียรติ ตรีพัฒนาสุวรรณ (บิ๊ก)

บริษัท เมล็ดพันธุ์สาธารณะ วิสาหกิจเพื่อสังคม จำกัด

เรากลับมาเห็นภายในตัวเอง มองโลกเปลี่ยนไปในมุมมองใหม่ ลงลึกกับการใช้ชีวิต มองเห็นเครื่องมือมาใช้ในงานเชื่อมโยง กาย ใจ ความคิดเข้าด้วยกันผ่านการส่งต่อเรื่องธรรมชาติ

"คลี่คลายความซับซ้อนในโลกความเป็นจริง ผ่านธรรมชาติได้อย่างงดงาม"

อ่านเพิ่มเติม →

สุรศักดิ์ เทศขจร (ต้น Parkใจ)

นิตยสารสารคดี

ชีวิตเต็มมากขึ้นจากการที่ต้องวิ่งตามระบบทุนนิยม อยากไปสู่จุดสูงสุดของระบบ ชีวิตมีความหมายมากขึ้นเมื่อได้กลับมาทบทวนตัวเอง พบเพื่อนที่หลากหลาย พบทั้งทุกข์ทั้งสุข เห็นคุณค่าของตนเอง และเอื้อประโยชน์ต่อสังคม

"ชีวิตมีความหมายมากขึ้น เมื่อได้กลับมาทบทวนตัวเอง เห็นคุณค่าของตนเอง และเอื้อประโยชน์ต่อสังคม"

อ่านเพิ่มเติม →

ทิพย์วิมล หนูศรี (ฝ้าย)

หลักสูตรเรียนรู้เพื่อก้าวสู่
ผู้นำกระบวนทัศน์ใหม่

ค้นพบศักยภาพที่ซ่อนเร้นและนำมารับใช้เพื่อนมนุษย์อย่างมีความหมาย

ความเชื่อพื้นฐาน

เราเชื่อว่าหากผู้นำรุ่นใหม่เชื่อมั่นและรู้จักฝึกฝนขัดเกลาตนเองอยู่เสมอ เพื่อลดการเอาตัวเองเป็นศูนย์กลางลง และเพื่อค้นพบศักยภาพที่ดีที่สุดที่มีอยู่ในตน ด้วยจิตสำนึกที่จะนำศักยภาพนั้นออกมารับใช้ส่วนรวมอย่างชนิดรู้เท่าทันโครงสร้างอันอยุติธรรมในสังคม แล้ว ไม่ว่าจะไปทำหน้าที่ในตำแหน่งแห่งไหนของสังคม ความแข็งแกร่งจากการฝึกฝนย่อมเอื้อให้ เขาและเธอเหล่านั้น กลายเป็นผู้ผลักดันให้สังคมเกิดการเปลี่ยนแปลงไปในทางบริสุทธิ์ยุติธรรมขึ้น จากตำแหน่งแหล่งที่เขายืนอยู่ อย่างเหมาะสมกับบารมีของตน และค่อยขยายออกไป ร่วมมือกับผู้นำการเปลี่ยนแปลงคนอื่นๆ จนเกิดเป็นเครือข่าย และเติบโตเป็นขบวนการทางสังคม

เราเชื่อว่านี่คือหนทางของการเปลี่ยนแปลงสังคมที่ยั่งยืน เราเชื่อว่าผู้ฝึกฝนตนเองโดยไม่มีจิตสำนึกรับใช้สังคม ย่อมเป็นการหนีความจริงอันเป็นทุกขสัจจ์ของสังคม ขณะเดียวกันการทำงานรับใช้สังคมโดยไม่ฝึกฝนให้รู้เท่าทันตนเอง ย่อมเป็นการหนีตนเองไม่ยอมเผชิญหน้ากับทุกขสัจจ์ของปัจเจกบุคคล การหนีทั้งสองทางนี้ ย่อมไม่นำไปสู่ความสุขและสันติที่แท้จริงทั้งของตนเองและสังคม

กระบวนทัศน์ใหม่

ผู้นำรุ่นใหม่ที่ว่านี้ ย่อมรู้จักดำรงชีวิตในกรอบกระบวนทัศน์ใหม่ ที่ไม่ถือเอามนุษย์เป็นศูนย์กลางของจักรวาล หากเห็นทุกสิ่งในจักรวาลเชื่อมโยงสัมพันธ์กัน เป็นเหตุปัจจัยของกันและกัน แม้แต่กรวดหินดินทราย ก็มีคุณค่าในตัวเองตามหลักนิเวศวิทยาที่ลึกซึ้ง เขาและเธอย่อมไม่งมงายกับความเชื่อเรื่องความเจริญก้าวหน้าและการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างไม่มีที่สิ้นสุด หากรู้จักหลักความพอดีของการเติบโตทางวัตถุธรรม อย่างเหมาะสม และไม่จำกัดการแสวงหาความรู้อยู่ในกรอบของเหตุผลของวิทยาศาสตร์แบบกลไก หากรู้จักหาความรู้อย่างหลากหลายรูปแบบ รวมทั้งความรู้ทางรหัสนัย และการภาวนา รวมทั้งภูมิปัญญาโบราณ ทั้งยังรู้จักหาสมดุลระหว่างการค้นพบปัจเจกภาพของตนและการทำงานเพื่อส่วนรวม แทนที่จะเน้นการแก่งแย่งแข่งดีและบริโภคนิยม พร้อมกันนั้นก็มีความเชื่อมั่นในเรื่อง ความเป็นธรรมทางสังคม

ภาพรวมของหลักสูตร

หลักสูตรผู้นำกระบวนทัศน์ใหม่เน้นกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมและผ่านประสบการณ์ ผู้เรียนได้มีโอกาสสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ และร่วมกันสร้างองค์ความรู้ ด้วยการร่วมคิด ร่วมวิเคราะห์ ร่วมแก้ไขปัญหา ร่วมตัดสินใจ ร่วมแบ่งปันข้อมูล ร่วมออกความเห็นอย่างแข็งขัน โดยมีกระบวนกร หรือ วิทยากรกระบวนการ เป็นผู้อำนวยกระบวนการเรียนรู้ โดยรับฟังผู้เข้าร่วมเรียนอย่างใจกว้าง บนฐานของมิตรไมตรีและทุกฝ่ายเคารพซึ่งกันและกัน เน้นให้ผู้ร่วมเรียน ได้สำรวจใคร่ครวญชีวิตเพื่อรู้จักตนเองอย่างลึกซึ้ง รู้เท่าทันสังคมที่เราดำรงชีวิตอยู่ และเห็นคุณค่าของสิ่งแวดล้อมในโลกธรรมชาติ

ออกแบบหลักสูตร โดย นายประชา หุตานุวัตร

ผู้อำนวยการหลักสูตร โดย รศ.ดร.ลือชัย ศรีเงินยวง และ นางสาววราภรณ์ หลวงมณี

นิยาม กระบวนทัศน์ใหม่

ก

มนุษย์มีศักยภาพที่จะฝึกฝนตนให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ยิ่งๆ ขึ้นไปได้ ในทางความดี ความงาม และความจริง ซึ่งจะทำให้ชีวิตมีความหมายยิ่งๆ ขึ้นไป เพื่อพัฒนาปัจเจกภาพของความเป็นมนุษย์อย่างแท้จริง แทนที่จะเป็นลัทธิปัจเจกชนนิยม ที่เน้นความเห็นแก่ตัวและประโยชน์ตนเหนือทุกสิ่ง

ข

ความสุขที่แท้จริงอยู่ที่การลดอัตตาตัวตนลงตามลำดับ อันจะช่วยให้ชีวิตเบาสบาย แทนที่จะตามสนองตัณหาอุปาทาน ที่จะทำให้ชีวิตหนักหน่วงด้วยความเครียดและความทุกข์อันไม่มีสิ้นสุด

ค

มนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ ที่ดำรงอยู่อย่างพึ่งพาอาศัยและเป็นเหตุปัจจัยซึ่งกันและกัน ทุกสรรพสัตว์มีสิทธิที่จะดำรงอยู่และมีคุณค่าในตนเอง มนุษย์ควรอยู่อย่างเป็นมิตรกับทุกสิ่ง และมนุษย์สามารถนำธรรมชาติมารับใช้ตนเท่าที่จำเป็นสำหรับพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดีงาม และรู้จักใช้ธรรมชาติอย่างทะนุถนอม

ง

มนุษย์มีแรงปรารถนาจะอยู่ร่วมกันด้วยความรักความเมตตา มากกว่าการแก่งแย่งแข่งขันเพื่อเอาชนะกัน ความกรุณาจะเป็นแรงจูงใจสำคัญให้มนุษย์ร่วมกันสร้างสรรค์สิ่งที่ดีงามเพื่อตนและสรรพสัตว์

จ

ความเจริญก้าวหน้าของสังคมมนุษย์ วัดกันที่คุณภาพชีวิตของปัจเจกชน เช่น การอยู่ร่วมกันเป็นชุมชนด้วยความเมตตากรุณา ความสงบสุข สังคมที่มีความยุติธรรมและสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติที่สมดุล ความเจริญก้าวหน้าไม่ได้วัดกันที่การพัฒนาเทคโนโลยีและการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างไม่มีที่สิ้นสุด

โครงการผู้นำกระบวนทัศน์ใหม่มีเป้าหมายที่จะสร้างผู้นำรุ่นใหม่ของสังคม ที่มีระบบคิด ระบบคุณค่า และทักษะความสามารถที่สอดคล้องกับนิยามที่กล่าวมาข้างต้น

หมวดรู้จักตนเอง

(รวมทั้งเยียวยาตนเอง สร้างพลังให้ตนเอง)

หมวดนี้มุ่งหมายเพื่อส่งเสริมการเติบโตด้านในเพื่อก้าวสู่ความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้นอย่างเป็นขั้นเป็นตอน โดยผลสุดท้ายคือรู้จักดำรงชีวิตโดยเอาตนเองเป็นศูนย์กลางน้อยลงตามลำดับ

ผู้เรียนจะได้ฝึกเท่าทันการทำงานของจิตใจตนเอง เป็นอิสระที่จะเลือกทำตามหรือไม่ทำตามความรู้สึกนึกคิดนั้นด้วยปัญญา ตลอดจนรู้จักจริตนิสัย แนวโน้มตามธรรมชาติของคนที่ต่างกัน รู้จักความถนัด ศักยภาพที่ซ่อนเร้น ตลอดจนจุดอ่อนจุดแข็งของตน

อีกมิติที่สำคัญคือการรู้จักปมเด่นปมด้อยของตนเอง ที่ทำให้เราติดกับอยู่กับการทำอะไรซ้ำๆ รอยเดิม และสร้างปัญหาเดิมๆ ให้กับตนเอง และเรียนรู้ที่จะก้าวข้ามปมเหล่านี้เป็นขั้นๆไป

ในหมวดนี้มีเนื้อหากว้างที่สุด มีทั้งการฝึกสติ นิเวศภาวนา และกระบวนการเยียวยาตนเอง ทั้งหมดนี้เน้นที่ประสบการณ์ตรง เสริมด้วยเนื้อหาวิชาการ หมวดนี้ทำให้ผู้เรียนเกิดการเปลี่ยนแปลงโลกภายในมากที่สุด

ชุดการเรียนรู้

ศิลปะบำรุงใจ เจริญสติพัฒนาภาวะการนำจากด้านใน ค้นหาตนเองในธรรมชาติแห่งป่าเขา นพลักษณ์เพื่อพัฒนาตนเอง ซาเทียร์ ขั้นพื้นฐาน รู้จักการดูแลสุขภาพที่สมดุล

หมวดรู้จักสุนทรียะ ความรัก และความเป็นมนุษย์

หมวดนี้คือการเรียนรู้ที่ว่าด้วยความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์บนฐานกระบวนทัศน์ใหม่ที่ไปพ้นการแก่งแย่งแข่งขัน การใช้อำนาจเหนือครอบงำผู้อื่น หากตั้งอยู่บนฐานใหม่ของการแบ่งปันอำนาจ ทรัพย์ และสถานะทางสังคม และความเมตตากรุณา

ผู้เรียนจะได้ฝึกฝนทั้งการฟังอย่างลึกซึ้ง การสื่อสารด้วยความกรุณา การจัดการความขัดแย้ง ทั้งหมดนี้ช่วยสร้างความไว้วางใจ ความกล้าที่จะเปิดเผยความอ่อนแอและเปิดพื้นที่ต้อนรับผู้อื่นมากขึ้น

นอกจากนี้ ยังมีบรรยากาศของความศักดิ์สิทธิ์ของการเฉลิมฉลองร่วมกันผ่านดนตรี ศิลปะ และพิธีกรรมที่ช่วยให้ผู้เรียนสามารถสื่อสารกันในเรื่องที่ลึกซึ้งได้

ผู้เรียนสามารถรับรู้คุณค่าของความงามด้วยสัญญาอันละเอียดสุขุม การรู้คุณค่าของความงามย่อมเสริมสร้างความเป็นมนุษย์ของปัจเจกบุคคล มนุษย์ทุกคนมีศักยภาพของศิลปินซ่อนอยู่ในตน การศึกษาที่ดีต้องช่วยให้เราได้ค้นพบศักยภาพนั้นและนำออกมารับใช้จรรโลงโลกให้งดงาม

ชุดการเรียนรู้

สร้างสรรค์ชุมชนแห่งกัลยาณมิตร การสื่อสารด้วยความกรุณา สุนทรียภาพและความงาม ประชาธิปไตยเชิงลึกกับการจัดการความขัดแย้ง

หมวดรู้จักสังคม เศรษฐศาสตร์ และการเมือง

หมวดนี้มุ่งหมายในผู้เรียนรู้เท่าทันระบบสังคมในปัจจุบัน เพื่อเป็นอิสระจากการครอบงำของสถาบันต่างๆ ที่บั่นทอนความเป็นมนุษย์และการเติบโตด้านใน เมื่อพบเห็นปรากฏการณ์ในสังคม ก็สามารถวิเคราะห์ได้ว่ามาจากโครงสร้างแบบไหน ชุดความคิดแบบไหน

ผู้เรียนจะได้รู้จักบริบททางสังคมที่มีผลต่อตนเอง และสามารถวิเคราะห์ข้อดีข้อเสียจุดอ่อนจุดแข็งของสถาบันหลักๆ ในสังคมและสื่อต่างๆ รวมถึงรู้จักการวิเคราะห์โครงสร้างมหภาคทั้งระดับประเทศและระดับโลก

นอกจากจะได้ทำความเข้าใจในปัญหาแล้ว ผู้เรียนจะได้เห็นทางออกอันหลากหลายที่ปรากฏขึ้นในโลก ไม่ว่าจะเป็นแนวคิดใหม่เรื่องอำนาจ การสร้างเสริมความมั่นใจแก่คนรากหญ้า เงินตราทางเลือก เศรษฐกิจทางเลือก ขบวนการทางสังคม

ชุดการเรียนรู้

การเปลี่ยนกระบวนทัศน์ของโลกปัจจุบัน รู้จักสังคมโลก รู้จักสังคมไทย

หมวดรู้จักธรรมชาติและระบบนิเวศ

หมวดนี้มุ่งหมายให้ผู้เรียนตระหนักอย่างลึกซึ้งว่ามนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศวิทยาของโลก เป็นการเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับมนุษย์กับธรรมชาติตามกระบวนทัศน์เดิม ที่ต้องการให้มนุษย์เป็นนายธรรมชาติ

ผู้เรียนจะได้เรียนรู้ธรรมชาติผ่านภูมิปัญญาของชนพื้นเมือง ได้เห็นตัวอย่างของเทคโนโลยีเพื่อสิ่งแวดล้อม ได้ออกแบบพื้นที่นิเวศด้วยหลักการออกแบบเพื่อวัฒนธรรมอันยั่งยืน (Permaculture) และได้กลับไปเชื่อมโยงกับธรรมชาติในระดับจิตวิญญาณ

ตลอดการเรียนในหมวดนี้ ผู้เรียนจะได้อาศัยอยู่ในชุมชนนิเวศเพื่อจะได้มีประสบการณ์ร่วมกับชาวบ้านและได้ฝึกปฏิบัติงานจริงในชุมชนเหล่านั้น

ชุดการเรียนรู้

นิเวศวิทยาพื้นฐานและวิกฤตินิเวศ นิเวศวิทยาแนวลึก

หมวดรู้จักความรู้และการถอดบทเรียน

หมวดนี้มุ่งหมายให้ผู้เรียนได้ตระหนักว่าโลกของความรู้ได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมหาศาลเพียงใด และวิธีการแสวงหาความรู้ที่เหมาะกับสถานการณ์แต่ละอย่างควรเป็นอย่างไร

นอกจากนั้นผู้เรียนจะได้ใคร่ครวญความแตกต่างของความรู้แบบชั่งตวงวัดได้ (convergent knowledge) และแบบชั่งตวงวัดไม่ได้ (divergent knowledge) ซึ่งสำคัญมากในแง่กระบวนทัศน์ใหม่ทางด้านความรู้

อย่างไรก็ตาม เนื้อหาของหมวดนี้แทรกในทุกหมวดหมู่ ไม่ใช่เฉพาะสามชุดการเรียนดังกล่าว

ชุดการเรียนรู้

การแสวงหาความรู้ การจับประเด็น คิดอย่างเป็นระบบ ถอดบทเรียนและประมวลผลการเรียนรู้

หมวดรู้จักเปลี่ยนแปลงสังคมให้น่าอยู่ขึ้น

หมวดนี้มุ่งหมายจะให้เครื่องมือพื้นฐานที่ผู้เรียนสามารถนำไปใช้ทำงานเพื่อเปลี่ยนแปลงสังคม ได้ทันทีเมื่อจบชุดการเรียนนี้ ขณะเดียวกันก็สามารถแสวงหาความรู้เพิ่มเติมเรื่องการเปลี่ยนแปลงสังคมอย่างต่อเนื่องด้วยตนเองต่อไปได้ด้วย

ผู้เรียนจะได้ฝึกฝนทักษะที่เรียนมาทั้งหมดอย่างจริงจังผ่านประสบการณ์ตรง ทั้งได้ลงไปศึกษาดูงานในชุมชนแออัด ศูนย์คนไร้บ้าน และโครงการเพื่อสังคมอื่นๆ

ในชุดการเรียนสุดท้ายเรื่องวิถีกระบวนกรคือการผสานความรู้ที่เรียนมาในทุกหมวดหมู่ ผู้เรียนจะได้ทำความเข้าใจตนเอง ฝึกสติ ควบคู่ไปกับการเข้าใจผู้อื่นและสังคม อีกทั้งจะทั้งได้ฝึกทักษะการจัดกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม ภายใต้บรรยากาศของชุมชนแห่งกัลยาณมิตร

ชุดการเรียนรู้

การจัดตั้งเพื่อเพิ่มอำนาจชุมชน สร้างสรรค์สื่อที่สมสมัยและมีพลัง วิถีกระบวนกร 5 ครั้ง รวม 21 วัน

วิธีการเรียนการสอน

วิธีการที่เราสนับสนุน

วิธีการที่เราพยายามหลีกเลี่ยง

เราสนับสนุน ก. เรียนรู้แบบองค์รวม วิชาต่างๆ มีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน แบบสหวิทยาการ ฝึกฝนความคิด จิตใจและร่างกายพร้อมๆ กันไป

เราหลีกเลี่ยง แนวโน้มการเรียนรู้ที่จะเน้นที่สมอง แบ่งวิชาแบบแยกส่วน ผู้เรียนได้รับการพัฒนาเพียงด้านเดียว

เราสนับสนุน ข. เสวนาวิสาสะ กระบวนกร/ผู้เรียนเป็นมิตรที่ดีในการเรียนรู้ ความต้องการของผู้เรียนเป็นเรื่องสำคัญ

เราหลีกเลี่ยง บรรยายอย่างยืดยาว ผู้สอนทรงอำนาจ เอาตนเองเป็นที่ตั้ง ถือตนเป็นผู้ที่รู้มากและพูดมาก

เราสนับสนุน ค. เรียนรู้แบบหมู่คณะ ร่วมมือ มีน้ำใจ

เราหลีกเลี่ยง เรียนรู้แบบปัจเจก แข่งขัน เห็นแก่ตัว

เราสนับสนุน ง. วัฒนธรรมและจิตวิญญาณที่สืบทอดกันมาแต่บรรพชน เป็นส่วนสำคัญของการศึกษา

เราหลีกเลี่ยง ละทิ้งดูถูกวัฒนธรรมและจิตวิญญาณที่สืบทอดกันมา

เราสนับสนุน จ. เสริมสร้างอำนาจ มั่นใจในทางที่ดี อ่อนน้อมถ่อมตน รู้จักความเพียงพอ พร้อมจะให้บริการผู้อื่น เปี่ยมด้วยความหวังและมีความสุข

เราหลีกเลี่ยง สร้างปมด้อยว่าต้อยต่ำ ภาคภูมิใจเมื่อชนะ เด่นกว่าคนอื่น ทะเยอทะยาน ไม่มีความพอใจในชีวิต

เราสนับสนุน ฉ. วางเป้าหมายพื้นฐานไว้ที่การส่งเสริมพัฒนาการของความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์

เราหลีกเลี่ยง วางเป้าหมายพื้นฐานไว้ที่การฝึกทักษะเพื่อประกอบอาชีพ โดยเฉพาะการผลิตลูกจ้าง

เราสนับสนุน ช. เน้นการศึกษาด้วยตนเอง ใคร่ครวญจากประสบการณ์จริง และศึกษาต่อไปตลอดทั้งชีวิต

เราหลีกเลี่ยง การศึกษาส่วนใหญ่จำกัดอยู่แค่ในห้องเรียน พอเลิกเรียนหนังสือก็สิ้นสุดการศึกษา

เราสนับสนุน ญ. ให้ความสำคัญกับการคิดเชิงวิเคราะห์ด้วยความเที่ยงธรรมมากที่สุด

เราหลีกเลี่ยง เน้นการท่องจำมากเกินไป

เราสนับสนุน ฎ. บูรณาการทฤษฎีกับการปฏิบัติ

เราหลีกเลี่ยง เน้นทฤษฎีมากเกินไป

ผู้เหมาะสมเข้าร่วมเรียนรู้

ในหลักสูตรผู้นำกระบวนทัศน์ใหม่

ต้องการหาความหมายชีวิตที่มากกว่าการหาทรัพย์ อำนาจ ชื่อเสียง อย่างไม่มีที่สิ้นสุด

ผู้มีความใฝ่ฝันที่จะปรับปรุงเปลี่ยนแปลงสังคมและสภาพแวดล้อมให้ดีขึ้น

ผู้ปรารถนาจะทำงานเพื่อคนตกทุกข์ได้ยาก เพื่อสร้างความเป็นธรรมในสังคม

สามารถเข้าร่วมกิจกรรมตามหลักสูตรได้ทุกกิจกรรมตามที่กำหนดไว้ อย่างน้อย 80% ของเวลาเรียน หากมาเรียนไม่ครบในปีนี้ สามารถมาเรียนได้ในปีถัดไป (มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมในราคาศิษย์เก่า)